Affectieschade: wat is het en waar heeft u recht op?

Sinds op 1 januari 2019 de Wet Affectieschade in werking is getreden, kunnen nabestaanden en naasten van slachtoffers met ernstig en blijvend letsel aanspraak maken op een vergoeding van affectieschade. In dit artikel leest u wat het is en wie er recht op hebben.

Wat is affectieschade?

Affectieschade is een vorm van immateriële schade die voortvloeit uit een gebeurtenis waarbij een naaste is overleden of ernstig letsel heeft opgelopen en waarvoor een ander aansprakelijk is. Zoals bij een verkeersongeval, een bedrijfsongeval of een medische fout, maar ook bij een geweldsmisdrijf.

De vergoeding van affectieschade is dus een vorm van smartengeld, een vergoeding voor het leed dat de naasten of nabestaanden moeten doormaken als hun dierbare ernstig gewond raakt of overlijdt. Uiteraard neemt deze vergoeding het leed niet weg. Maar een vergoeding biedt wel erkenning en genoegdoening. Wellicht kan dit helpen bij de verwerking.

Wie heeft er recht op vergoeding van affectieschade?

Slechts een beperkte kring rondom het slachtoffer komt in aanmerking voor de vergoeding van affectieschade. Dit zijn de partner van het slachtoffer, zijn of haar kinderen en ouders en degenen die een vergelijkbare relatie hebben met het slachtoffer. Stiefouders en stiefkinderen hebben dezelfde rechten als biologische verwanten. Er moet dan wel sprake zijn van een duurzame relatie in gezinsverband.

Hoe zit dat met broers en zussen?

Broers en zussen van het slachtoffer hebben in principe geen recht op vergoeding van affectieschade. Als zij hiervoor toch in aanmerking willen komen, moeten zij een beroep doen op de zogenaamde ‘hardheidsclausule’. Zij moeten dan aannemelijk kunnen maken dat zij een ‘nauwe persoonlijke relatie’ hadden met het slachtoffer, die de normale familieverhoudingen oversteeg. Bijvoorbeeld omdat zij voor de schadeveroorzakende gebeurtenis met elkaar in een huis woonden en voor elkaar zorgden. In het algemeen reageren verzekeraars en rechters hier erg terughoudend op.

In 2024 zal de Wet Affectieschade overigens worden geëvalueerd. De Tweede Kamer zal dan kijken of de kring van gerechtigden kan worden uitgebreid met broers en zussen.

Ernstig en blijvend letsel

Maar wat wordt nu verstaan onder ‘ernstig en blijvend letsel’? Nadat de wetgever hier in de toelichting op de wet een voorzet voor had gegeven, is dit nader uitgewerkt in de rechtspraak. Volgens de Hoge Raad moet er sprake zijn van 70% blijvende functionele invaliditeit of van zodanig ernstig en blijvend letsel dat dit grote gevolgen heeft voor de naasten van het slachtoffer. Bij die eerste categorie kunt u bijvoorbeeld denken aan een hoge dwarslaesie, bij de tweede categorie aan letsel dat heeft geleid tot ernstige karakter- en gedragsveranderingen, niet meer kunnen spreken, ernstige aantastingen van de geheugenfunctie of ernstig functieverlies van zintuigen.

Bedragen affectieschade

De bedragen waar naasten en nabestaanden aanspraak op kunnen maken variëren tussen € 12.500 en € 20.000 per schadegeval per persoon. Hiervoor heeft de overheid een tabel opgesteld.

Tabel affectieschade

Wat is het verschil tussen affectieschade en shockschade?

De begrippen affectieschade en shockschade worden nog wel eens met elkaar verward. Shockschade of schrikschade is het psychisch letsel dat iemand oploopt als hij of zij getuige is van een traumatische gebeurtenis, zoals (de directe gevolgen van) een ernstig ongeval of een misdrijf. Dit komt vooral voor in situaties waarin de naaste of nabestaande een sterke emotionele band heeft met het slachtoffer. Denk aan de situatie waarin een moeder ziet dat haar kind wordt aangereden. Het is dus in voorkomende gevallen mogelijk om in aanmerking te komen voor een vergoeding voor shockschade en affectieschade.

Contact opnemen met M Advocatuur

Heeft u hier vragen over? Of twijfelt u of u recht heeft op affectieschade? Neem dan gerust contact op met de specialisten van M Advocatuur. We beantwoorden uw vragen graag.